Afyonkarahisar’ın tarihi dokusu içinde yankılanan ve nesilden nesile aktarılan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü sevda hikayesi, yapılan kapsamlı bir proje ile aydınlatıldı. Yıllardır dillerden düşmeyen bu eşsiz ezginin kökenine inen araştırmacılar, türküye hayat veren gerçek karakterlerin izini sürdü.
‘Al Fadimem’ Türküsü’nün Kökenine Yolculuk
haberperisi.com.tr olarak, Türk halk müziğinin en sevilen eserlerinden biri olan ‘Al Fadimem’ türküsünün gizemini çözmek için yola çıktık. Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinleri arasındaki dokunaklı bir aşkın öyküsünü anlatan bu türkü, artık çok daha net bir şekilde anlaşılacak.
TÜBİTAK 2204 – A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir, tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında önemli bir çalışmaya imza attı. “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” adını taşıyan proje, türkülerin zamanla nasıl bir değişim geçirdiğini gözler önüne seriyor.
Gerçek Kahramanlar ve Yaşanmışlıklar
Proje kapsamında, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek kahramanları Fadime Bostan ve Efe Kadir ile onların yakın çevresinde bulunan akraba ve komşularla derinlemesine görüşmeler yapıldı. Bu birinci elden kaynaklar, türküye konu olan olayların en doğru ve detaylı şekilde derlenmesini sağladı.
Araştırmanın ortaya koyduğu bilgilere göre, dönemin zorlu koşullarında Efe Kadir, sevdiği Fadime ile evlenebilmek için bir çare arayışına girmiş. Yoksulluğu nedeniyle düğün yapacak gücü olmayan Efe Kadir, Fadime’yi kaçırmaya karar veriyor. Fadime’nin de gönüllü olarak bu kaçışa razı olmasıyla olaylar gelişiyor. Ancak Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi, Efe Kadir’in tutuklanmasına ve hapse girmesine neden oluyor. Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendiriliyor. İşte bu acı ayrılık, Efe Kadir’in hapishanedeki özlemini dile getiren türkülere dönüşüyor ve ‘Al Fadimem’ de bu dokunaklı ezgulardan biri olarak hafızalara kazınıyor.
40 Yıllık Ses Kaydı Türküye Işık Tuttu
Bu araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, türkü kahramanı Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş 40 yıllık bir ses kasetinin gün yüzüne çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu özel kaset, Efe Kadir’in kendi sesinden türkünün dört kıtasını seslendirdiğini ortaya koyuyor. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada paha biçilmez bir kaynak niteliği taşıyor.
Yapılan saha çalışmaları ve elde edilen bu eşsiz kayıt sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak türkünün daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaları da tespit edildi. Bu değerli bulgular, ‘Al Fadimem’ türküsünün nesiller boyu aktarılırken geçirdiği anlam ve söz değişimlerini somut verilerle gözler önüne seriyor. haberperisi.com.tr olarak, bu kültürel mirası gelecek nesillere doğru bir şekilde aktarmak adına bu tür araştırmaları desteklemeye devam edeceğiz.
