Anadolu’nun Biyoçeşitliliğine Yeni Bir Soluk: Çameli Pelemiri Bilim Literatürüne Girdi
haberperisi.com.tr olarak, bilim dünyasına ışık tutan önemli keşifleri sizlere aktarmaya devam ediyoruz. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü Çameli ilçesinden heyecan verici bir haberimiz var. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında rastladığı ve dikkatini çeken, daha önce bilinmeyen bir bitki türü, titiz bilimsel çalışmalar sonucunda literatüre kazandırıldı. Bu değerli keşif, Çameli pelemiri adıyla bilim dünyasına tanıtıldı.
Keşif Süreci ve Bilimsel Tanımlama
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü kapsamlı araştırmalar, bu sıradışı bitkinin yeni bir tür olduğunu ortaya koydu. Yaklaşık iki yıldır süren Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları kapsamında fark edilen bitki, yapılan detaylı incelemelerin ardından bilimsel adı ‘Cephalaria cameliensis’ ve Türkçe karşılığıyla ‘Çameli pelemiri’ olarak kayıtlara geçti.
Bitkinin Keşfi Nasıl Gerçekleşti?
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle anlattı: “Bu yeni tür, ilk olarak bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalarımıza önemli katkılar sunan emekli öğretmenimiz Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından, Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerden farklılaştığını gösterdi. Türün ayırt edici özelliklerini moleküler düzeyde netleştiren analizler ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle yapıldı. Bu çalışmaların sonucunda türün bilimsel olarak yeni olduğu kanıtlandı ve uluslararası saygın bir dergi olan Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatüre girdi.”
‘Çameli Pelemiri’nin Yayılış Alanı ve Koruma Durumu
Araştırmalar, Çameli pelemirinin sadece Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasında dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerdeki habitatlarda yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Türün genel görünümü, yaprak yapısı ve çiçek özellikleri, ‘Cephalaria saldaensis’, ‘Cephalaria dirmilensis’ ve ‘Cephalaria lycica’ gibi yakın akraba türlerden belirgin şekilde ayrılıyor. Moleküler analizler de bu genetik farklılığı destekleyerek türün bağımsız bir takson olduğunu doğruladı.
Prof. Dr. Yıldırım, türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle, ‘Çameli pelemiri’nin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini önerdiklerini belirtti. Bu durum, bitkinin korunması için acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği İçin Önemi
‘Cephalaria’ cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilen ve özellikle Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir alana yayılan önemli bir bitki grubudur. Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi konumundadır. Yapılan son çalışmalarla birlikte Türkiye’deki ‘Cephalaria’ türlerinin sayısı 49’a yükselmiş, endemik tür sayısı ise 25’e ulaşmıştır. Yeni keşfedilen Çameli pelemiri ve ‘Cephalaria dumanii’ türleri, bu zenginliği daha da artırmıştır.
Prof. Dr. Yıldırım, bu keşfin Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını ve yerel halkın doğaya olan duyarlılığının bilime katkısını bir kez daha gösterdiğini vurguladı. Çalışmalarına destek veren Çameli Belediyesi ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini ileten Yıldırım, doğanın henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliklerinin gün yüzüne çıkmaya devam edeceğine inancını dile getirdi. haberperisi.com.tr olarak bu tür bilimsel gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğiz.
