Türkiye’de İş Kazaları: Yüzde 90’ı Önleyici Tedbirlerin İhmalinden Kaynaklanıyor
Aydın – Türkiye’de her yıl on binlerce insanın yaralanmasına veya hayatını kaybetmesine neden olan iş kazaları, ülke ekonomisi üzerinde de ağır bir yük oluşturuyor. Trafik kazalarının ardından en çok can ve mal kaybına yol açan bu kazaların yıllık maliyetinin 10 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. Aydın’da iş sağlığı ve güvenliği alanında öncü firmalardan Polat OSGB Sorumlu Müdürü İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, acı gerçeği gözler önüne serdi: İş kazalarının yüzde 90’ı, alınan tedbirlerin gereksiz görülmesi veya ihmal edilmesinden kaynaklanıyor. Tükel, iş güvenliği önlemlerinin bir masraf kalemi değil, hayati bir yatırım olduğunu vurguladı.
6331 Sayılı Kanun ve Uygulamanın Önemi
30 Haziran 2012’de Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Ocak 2013’te yürürlüğe giren 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2025 itibarıyla tehlike sınıfı ayrımı gözetmeksizin tüm iş yerlerinde tam olarak uygulanmaya başlandı. Yaklaşık 13 yıllık bu süreçte, iş güvenliğinin ne kadar kritik bir konu olduğu ve alınan tedbirlerin birer yatırım olduğu net bir şekilde anlaşıldı. Tükel’in belirttiğine göre, geçmişte yaşanan iş kazalarının neredeyse tamamı insan kaynaklı hatalar, ihmaller ve gerekli önlemlerin alınmamasından kaynaklanıyordu. Bu durum, Türkiye’yi Avrupa’da iş kazaları sıralamasında maalesef üst sıralara taşıyor ve yıllık 10 milyar doları aşan ekonomik kayba yol açıyordu. Tükel, “Bu maliyetin sadece yüzde 25’i önleyici tedbirlere harcansaydı, hem can kayıpları ve acılar önlenir hem de ülke ekonomisine 7.5 milyar dolar katkı sağlanırdı,” diyerek alınacak önlemlerin ekonomik faydasına dikkat çekti.
Farkındalık Eksikliği ve Yatırımın Önceliği
İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, sağlıklı bir iş hayatı için iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulmasının bir formalite olmaktan çıkıp, ciddiye alınması gereken bir zorunluluk olduğunu belirtti. Polat OSGB olarak karşılaştıkları en büyük sorunun ‘farkındalık eksikliği’ olduğunu söyleyen Tükel, şunları ekledi: “İşverenler genellikle iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini bir maliyet kalemi olarak görüyor. Oysa alınmayan her önlem, ileride çok daha büyük maliyetlere ve telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açıyor. Tehlike sınıfı ne olursa olsun, artık tüm iş yerlerinin bu hizmeti alması zorunlu hale geldi.” Kazaların büyük çoğunluğunun, basit ve kolayca alınabilecek önlemlerin ihmal edilmesinden kaynaklandığını vurguladı.
Kazaları Önleyecek Temel Adımlar ve ‘Bana Bir Şey Olmaz’ Tuzağı
Tükel, iş kazalarını en aza indirecek somut adımları sıraladı: Elektrik panolarının düzenli kontrolü, makine koruyucularının yerinde olması, yüksekte çalışma ekipmanlarının standartlara uygunluğu, kimyasal etiketlerinin güncelliği ve çalışanlara verilen düzenli eğitimlerle farkındalığın artırılması. “Bu basit önlemlerle birçok ağır yaralanma ve ölüm vakasının önüne geçilebilir,” diyen Tükel, ülkemizdeki en büyük tehlikenin ‘bana bir şey olmaz’ anlayışı olduğunu belirtti. Çalışanların alışkanlıklarından kaynaklanan risk alma davranışının, iş kazaları oranlarını yükselten temel nedenlerden biri olduğunu ifade etti. Kişisel koruyucu ekipmanların takılmamasının bir cesaret değil, istatistiksel bir kumar olduğunu ve bu kumbarın kaybedenin genellikle çalışan olduğunu sözlerine ekledi.
